پرسیار // نیفاق چییە ؟ جیاوازی چییە لە نێوان نیفاقی گەورە و بچووک ؟
وەلام // زانایان دەلێن نیفاق بەدیار خستنی ئیمانە بە زمان و شاردنەوەی کوفرە بە دڵ .
ابن رجب ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ئەوەی زانایان تەفسیریان کردبێت سەبارەت بە نیفاق لە زمانەوانی دا ئەوەیە کە لە جنسی فێل کردنە ، دیار کردنی خێرە و وە شاردنەوەی شەڕە )) جامع العلوم و الحکم لاپەڕە ٣٧٥
جورجانی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( إظهار الإيمان باللسان ، و كتمان الكفر بالقلب . )) التعريفات لاپەڕە ٢٤٥
واتە : بە دیار خستنی ئیمانە بە زمان و وە شاردنەوەی کوفرە بە دڵ .
زانایان نیفاقیان کردۆتە دوو جۆر :
یەکەم / نیفاقی گەورە یان نیفاقی بیروباوەڕ : ئەم جۆرە نیفاقە پێی کافر دەبێت و وە لە ژێرەوەی دۆزەخ دا دەبێت خاوەنەکەی ، وەک :
(١) بە درۆ خستنەوەی پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت .
(٢) بەدرۆ خستنەوەی پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت لە ھەندێک شت دا کە پێی ھاتووە .
(٣) ڕق لە پێغەمبەر بوونەوە سەلامی خوای لێ بێت .
(٤) ڕق لێ بوونەوە لە پێغەمبەر لە ھەندێک شت کە پێی ھاتووە .
(٥) دڵ خۆش بوون بە لاواز بوونی ئیسلام .
(٦) پێ ناخۆش بوون بە سەرکەوتنی ئیسلام .
(٧) پشتگیری کردنی کافرەکان بۆ سەرکەوتن بەسەر موسلمانان .
(٨) گاڵتە کردن بە ئیمانداران لەبەر ئیمان ھێنان و گوێ ڕایەلی کردنیان بۆ خوا و پێغەمبەر .
(٩) پشت کردن لە حوکمی خوا و پیغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت .
دووەم / نیفاقی بچووک یان نیفاقی کردەوە : ئەم جۆرە نیفاقە خاوەنەکەی کافر نابێت ، وەک :
(١) بەڵێن شکاندن .
(٢) ئەگەر قسە بکات درۆ دەکات .
(٣) خیانەت لە سپاردە " ئەمانەت " دەکات .
ھۆکاری دروست بوونی نیفاق :
دوای کۆچ کردن کاتێک موسلمانان بالادەست بوون خەلکانێک ویستیان بژین لەگەڵ موسلمانان ، وە نەیاندەتوانی بژین لەگەڵ موسلمانان ئیلا بەوە نەبێت کە ئیسلامی خۆیان دیار بکەن ، ئەمانە ڕوویان کردە فێلێک ئیسلامی خۆیان دیار کرد لە ڕووکەش وە لە ناوەوەش لەسەر کوفر بوون ، کەواتە بوونی نیفاق لە ھەر شوێنێک نیشانەی بالادەستی ئیسلامە ، چونکە ئەگەر لاواز بێت بێ ترس کوفری خۆیان ئاشکرا دەکەن .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ