پرسیار : حوکمی چوونە لای کاھن و عەڕاف ؟
وەڵام : زانایان دەڵێن حەڕامە سەردانی کاھن و عەڕەف بکەیت ، وە سەردان کردنیان کوفرە ، بەڵگە :
روى مسلم في صحيحه ، عن بعض أزواج النبي صلى الله عليه وسلم عن النبي صلى الله عليه وسلم قال : (( من أتى عرَّافاً فسأله عن شيء ، لم تقبل له صلاة أربعين يوماً )) .
واتە : موسلیم ڕیوایەتی کردووە لە یەکێ لە خێزانەکانی پێغەمبەرەوە درود سەلامی خوای لێ بێت فەرموویەتی :(( ھەر کەسێ بڕوات بۆ لای فاڵگرەوەیەک و پرسیاری لێ بکات لەبارەی ھەر شتێکەوە ، ئەوە ھیچ نوێژێکی لێ وەرناگیرێت تا چل ڕۆژ )) .
وعن أبي هريرة رضي الله عنه ، عن النبي صلى الله عليه وسلم قال : (( من أتى كاهناً فصدقه بما يقول، فقد كفر بما أنزل على محمد صلى الله عليه وسلم )) رواه أبو داود.
واتە : لە ئەبو ھوڕەیڕە دەگێڕنەوە خوا لێی ڕازی بێت فەرمووی : پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت فەرمووی : (( ھەر کەسێک بڕوات بۆ لای فاڵگرەوەیەک ، وە بەڕاستی دابنێت لەوەی کە دەیڵێت ، ئەوە کافر بووە بەوەی دابەزیووە بۆ محمد درود و سەلامی خوای لێ بێت )) .
وللأربعة ، والحاكم وقال : صحيح على شرطهما ، عن أبي هريرة من أتى عرافاً أو كاهناً فصدقه بما يقول، فقد كفر بما أنزل على محمد صلى الله عليه وسلم". ولأبي يعلى بسند جيد عن ابن مسعود موقوفاً.
واتە : لە ئەبو ھوڕەیڕە دەگێڕنەوە خوا لێی ڕازی بێت فەرمووی : پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت فەرمووی : (( ھەر کەسێک بڕوات بۆ لای فاڵگرەوەیەک یان عەڕافێک ، وە بەڕاستی دابنێت لەوەی کە دەیڵێت ، ئەوە کافر بووە بەوەی دابەزیووە بۆ محمد درود و سەلامی خوای لێ بێت )) .
ابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ظاهری فەرموودەکە وادیارە تەنھا پرسیار کردن دەبێتە ھۆی ئەوەی چڵ ڕۆژ نوێژی قبول نەبێت ، بەڵام ئەمە لەسەر اطلاقی خۆی نییە ، پرسیار کردن لە عەڕاف دابەش دەکرێت بۆ چەند بەشێک :
بەشی یەکەم : تەنھا پرسیاری لێ دەکات ، ئەمەیان حەڕامە لەبەر وتەی : " من أتی عرافا ... " ، جێگر بوونی سزا لەسەر پرسیار لێکردن بەڵگەیە لەسەر حەڕامی ، چونکە سزا نییە ئیلا لەسەر کردەوەی حەڕام نەبێت .
بەشی دووەم : پرسیار لێی دەکات و بەڕاستی دادەنێت ، ئەمەیان کوفرە ، چونکە بەڕاست دانانە لەسەر عیلمی غەیب و بەدرۆ خستنەوەی قورئانە ، بەجۆرێک خوای گەورە دەفەرمووێت : " قل لا یعلم من في السموات والأرض الغيب إلا الله " [ النمل : ٦٥ ] .
بەشی سێیەم : پرسیاری لێ دەکات بۆ ئەوەی تاقی بکاتەوە ئایا ڕاستگۆیە یان درۆزنە ، نەک بۆ ئەوەی وتەی وەربگرێت ، ئەمەیان ھیچی تێدا نییە و داخلی فەرموودەکە نابێت ، پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت پرسیاری لە ابن صید کردووە ، فەرمووی : " ماذا خبأت لك ؟ قال : الدخ ، فقال : اخسأ ؛ فلن تعدو قدرك " ، پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت پرسیاری شتێکی شاراوەی لێ کرد ، بۆ ئەوەی تاقی بکاتەوە و خەبەری پێ بدات ، خەبەری پێدا .
بەشی چوارەم : پرسیار لێی دەکات بۆ ئەوەی لاوازی و درۆی بەدیار بخات ، تاقی دەکاتەوە بۆ ئەوەی درۆ و لاوازییەکەی ڕوون بکاتەوە ، ئەمە داواکراوە ، وە دەکرێت بڵێی واجبە ، پووچ کردنی وتەی کاھن گومانی تێدا نییە شتێکی داواکراوە ، ... )) القول المفید ج٢ لاپەڕە
صالح الفوزان خوا بیپارێزێت دەفەرمووێت : (( ئەوەی دیار بێت خواش زاناترە وتەی یەکەمە ؛ کە کوفرە لە دين دەردەچێت ، چونکە بەڕاست دانانی کاھن و قورئان پێکەوە کۆ نابنەوە ، چونکە خوای گەورە کاھنی پووچ کردووە و خەبەری داوە کردەوەی شەیتانەکانە ، ھەر کەسێک بەڕاستی دابنێت ئەوە کافرە بەخوا بە کوفری گەورە ، ئەمە ظاھری فەرموودەکەیە . )) إعانة المستفيد .
صالح ال الشیخ خوا بیپارێزێت دەفەرمووێت : (( ئەوەی دەچێتە لای کاھن یان عەڕاف ، وە بەڕاستی دادەنێت لە ئیسلام دەرنەچووە ، چونکە پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت حەدی بۆ داناوە کە چل ڕۆژ نوێژی قبول نییە ، ئەوەی دەچێتە لای کاھن ئەگەر حوکمی کوفری گەورەی بەسەر بدەیت ، ئەوە ھەڵگەڕاوەتەوە لە دین و ھەرگیز نوێژی قبول نابێت ھەتا دەگەڕێتەوە بۆ ناو ئیسلام ، ھەندێک ئەھلی عیلم دەڵێن : بەڵگە وتەی : " فصدقە ، لم تقبل لە صلاة أربعين يوما " ، لەسەر وتەی : " کفر بما أنزل علی محمد صلی اللە علیە وسلم " ، کوفری بچووکە نەک کوفری گەورە بێت لە دین دەربچێت ، ئەمە وتەی یەکەمە و وتەی ڕاستە ، ئەمە جمعە لەنێوان بەڵگەکان ، وتەی پێغەمبەر درود و سەلامی خوای لێ بێت : " من أتی عرافا فسألە عن شيء فصدقه ، لم تقبل له صلاة أربعين يوما " ، بەڵگەیە لە ئیسلام دەرنەچووە ، فەرموودەی تر وتەی : " من أتی عرافا فسألە عن شيء فصدقه ، فقد کفر بما أنزل علی محمد صلی اللە علیە وسلم " ، بەڵگەیە لەسەر کوفر ، زانیمان ئەم کوفرە کوفری بچووکە ، کوفری گەورە نییە و لەدین دەرناچێت ، ئەمە یەکێک لە وتەکانە سەبارەت بەو کەسەی دەچێتە لای عەراف بەڕاستی دادەنێت .
وتەی دووەم : وەستاون لەسەر ئەم بابەتە ، نە دەڵێن کوفری گەورەیە و نەدەڵێن کوفری بچووکە ، بەڵکو دەڵێن : چوونە لای کاھن و بەڕاست دانانیان کوفرە بەخوا ، بێ دەنگ دەبن لەم بابەتە .
وتەی سێیەم : بەڕاست دانانی کاھن کوفرە بەخوا کوفری گەورە ، ئەم وتەیە جێگای تێڕوانینە لە دوو ڕووەوە :
ڕووی یەکەم : باسمان کرد وتەی پێغەمبەر درود و سەلامی خوای ێ بێت : " لم تقبل لە صلاة أربعين يوما " ، بەڵگەیە کافر نەبووە بە کوفری گەورە ، ئەگەر کافر ببوایا ئەم حەدەی بۆ دیار نەدەکرد بۆ قبول نەبوونی نوێژ بۆ مادەیەکی کاتی .
ڕووی دووەم : بەڕاست دانانی کاھن شوبھەی تێدایە ، بانگەشەی عیلمی غەیب ، یان بەڕاست دانانی ئەو کەسەی بانگەشەی عیلمی غەیب دەکات کوفرە بە خوا کوفری گەورەیە ، بەڵام کاھن ئەوەی بانگەشەی غەیب دەکات لە شتێک ڕاست دەکات بە ھۆی ڕێگای مسترق السمع ، کەواتە خەبەرەکە لە ڕێگای جنەوەیە ، جن نقل دەکەن لەوەی گوێیان لێ بووە لە ئاسمانەکان ، ئەمە شوبھەیە .
ئەوەی دێتە لای کاھن دەڵێت : من بەڕاستی دادەنێم لەوە خەبەرە غەیبی یە ، چونکە زانستی وەرگرتووە لە ئاسمانەوە لە ڕێگای جنەوە ، ئەم شوبھەیە ڕێگری ئەوە دەکات بەڕاست دانانی کاھن کافر بکەیت بە کوفری گەورە .
وتەی ڕاست و دیار ئەوەیە کوفرەکە کوفری بچووکە نەک کوفری گەورە ، لەبەر فەرموودەکان . )) التمھید لاپەڕە ٣٠٧-٣٠٩ .
———————————————————————————————
Www.ferdaws.net