پرسیار // ئایا دەتوانین کەسێک کافر بکەین ئەگەر ستەم لە موسلمان بکات و موسلمان بکوژێت ؟
وەلام // زانایان دەلێن هەموو کافرێک ستەمکارە بەلام هەموو ستەمکارێک کافر نییە ، بێجگە لە دوو حالەت نەبێت زالمی ئیماندار کافر دەبێت :
یەکەم // ئەگەر ئەو ستەمەی دەکات بە حەلال بزانێت ، ئەو کاتە حەلال کردنی هەر حەڕامێک و وە حەڕام کردنی هەر حەلالێک بێ بەلگە و شوێن هەواو ئارەزوو کەوتن کوفرە ئەگەر چی بە کردەوەش زولم نەکات .
دووەم // زالم ئەوەندە زولم دەکات دڵی وێران بووە و جێگای تەوحیدی تێدا نەماوە و چاکەی نەماوە ، ئەم کاتەش دەلێن کافر بووە ، بەلگه :
خوای گەورە دەفەرمووێت : (( بلی من کسب سیئة و ٲحاطت به خطیئته فٲولئك ٲصحاب النار هم فیها خالدون )) [ البقرة : ٨١ ] .
واتە : نەخێر وانییە هەر کەسێک خراپە بکات و خراپە و تاوانەکانی گەماڕۆی دابێ ئەوانە هاوڕێی ئاگاری دۆزەخن ، وە بە هەتا هەتایی تێدا دەمێننەوە و لێی جیا نابنەوە .
زانایان دوو وتەیان هەیە سەبارەت بە تاوانی ئەم ئایەتە :
یەکەم : هەندێک دەلێن مەبەست پێی کوفرە .
دووەم : هەندێک دەلێن مەبەست پێی تاوانی گەورەیە بێجگە لە کوفر .
یەکێک لە بنچینەکانی ئەهلی سونە ئەوەیە کە کەس کافر ناکەن لەسەر تاوانی گەوره ئیلا لەو حالەتە نەبێت کە تاوان گەماڕۆی دابێت و تەوحید و چاکەی نەمێنێت ، ئەو کات لە دۆزەخ دەمێنێتەوە هەتا هەتایی .
ابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( هەر کەسێک تاوان گەماڕۆی دابێت و چاکەی نەمابێت ، ئەوە هاوڕێی ئاگر دەبێت و لە دۆزەخ دەرناهێنرێت .
هەر کەسێک تاوان بکات بەلام تاوان گەماڕۆی نەدابێت ئەوە هاوڕێی ئاگر نابێت هەتا هەتای ، بەلام تاوانی لەسەرە سزا دەدرێت بە گوێرەی تاوانەکانی ئەگەر خوای گەورە عەفووی نەکات . )) تفسیر ابن عثیمین ج۱ لاپەڕە ٤۱۰
ابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( خوای گەورە دەفەرمووێت : " والکافرون هم الظالون " [ البقرة : ٢٥٤ ] ، واتە : هەر کافر و بێ باوەڕانن ستەمکارن ، ئەم ئایەتە نەی فەرموو : والظالمون هم الكافرون ، واتە هەر ستەمکارانن کافرن ، چونکە هیچ کافرێک سەلامت نییە لە ستەم " چونکە کوفری کردووە و گەورەترین ستەمیش کوفرە " )) شرح بلوغ المرام ج۲ لاپەڕە ۱۷
هەروەها دەفەرمووێت : (( کوفر گەورەترین ستەمە ، بەلگە : لەم ئایەتە ستەمی حصر كرووه لە کافرەکاندا ، ڕێگای حصر لەم ئایەتە ضمیری فصله " هم" )) تفسیر ابن عثیمین ج۳ لاپەڕە ۱٨٤
سەبارەت بە کوشتنی موسلمان وتەی ڕاست وتەی زۆربەی زانایان کە کەس بە کوشتنی برای موسلمان کافر نابێت ئیلا لە دوو حالەت نەبێت :
خوای گەورە دەفەرمووێت : (( ومن یقتل مؤمنا متعمدا فجزاؤه جهنم خالدا فیها وغضب الله علیه ولعنه وٲعد لە عذابا عظیما )) [ النساء : ٩٣ ] .
واتە : هەر کەسێک بڕوادارێک بکوژێت بە ئەنقەست پاداشتەکەی دۆزەخە و بە هەتا هەتای تێدا دەمێنێتەوە نەمر دەبێت واتە نامرێت تێیدا ، غەزەب و توڕەیی خوای لەسەرە و نەفرەتیشی لێکراوە ،سزایەکی گەورە و قۆرسیشی بۆ ئامادەکراوە .
زانایان دەلێن هیچ موسلمانێک بە کوشتنی موسلمان کافر نابێت ئیلا لەم دوو حالەتە نەبێت :
حالەتی یەکەم // کەسێک کەسێکی موسلمان دەکوژێت و وە کوشتنی بە حەلال دەزانێ ، ئەوکاتە حەلال کردنی هەر حەڕامێک یان حەڕام کردنی هەر حەلالێک بێ بەلگە یان بێ تٲویل کوفرە .
حالەتی دووەم // کەسێک کەسێکی ئیماندار دەکوژێت لەبەر ئیمان چونکە ئیمانی هێناوە ، ئەو کاتەش تووشی کوفری گەورە بووە .
ابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( بە ئیمام احمدیان وت سەبارەت بەم ئایەتە : " و من یقتل مؤمنا متعمدا ...... " کاتێک پێیان وت خەلکانێک دەلێن ئەمە باسی ئەو کەسەیە کە خوێنی موسلمان بە حەلال دەزانێت وتی : سبحان اللە ئەوەی خوێنی موسلمان حەلال دەکات کافرە ئەگەر نەشی کوژێت ، ئەم سزاییەی بۆی هەیە ئەگەر نەشی کوژێت . )) شرح بلوغ المرام ج۲ لاپەڕە ۹
سەبارەت بە کافر کردنی خەلک شروط و موانعی هەیە دەبێت موسلمان ئاگاداری بێت گوێڕایەلی زانایان بکات چونکە بابەتێکی گەورە و هەستیارە و ترسناکە .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ