پرسیار: حوکمی ئەو کەسە چیە باوەڕی بە ڕیش نیە؟
وەڵام: هەموو زانایان یەک دەنگ لەسەر سونەتی ڕیش (واتە: هەموو زانایان یەک دەنگن ڕیش دینە و ڕێگای پێغەمبەری خوا بووە)، کەس ئینکاری ئەوەی نەکردووە ڕیش سونەتە یان سونەت نیە، بەڵکو جیاوازیەکە لەوەدایە سونەتە یان واجبە، ئینکاری کردنی سونەت یان واجب ئەگەر کەسەکە زانستی هەبێ و بزانێت، ئەوە کوفری گەورەیە و لە دین دەردەچێت.
هەروەها ھەر کەسێک گاڵتە بە ڕیش یان حیجاب یان نیقاب بکات، وە بزانێت فەرموودە لەسەری ھاتووە لە پێغەمبەرەوە (ﷺ)، ئەوە گاڵتەی بە وتەی پێغەمبەر کردووە و تووشی کوفر بووە.
پرسیار کراوە لە عبد العزيز بن باز ڕەحمەتی خوای لێ بێت: ئەو کەسەی گاڵتە بەدین دەکات، گاڵتە بە ڕیش دەکات یان کەسێک جل و بەرگی کورت بێت ، ئایا بە کوفر حساب دەکرێت؟
لە وەڵام دا دەفەرمووێت: (ئەمەیان حالەت بۆ حالەت جیاوازە:
- ئەگەر مەبەستی گاڵتە کردن بێت بە دین، ئەوە ھەڵگەڕانەوەیە لەدین، ھەروەک خوای گەورە دەفەرمووێت: "قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ . لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ".
- بەڵام ئەگەر گاڵتە بە کەسێک بکات بە خودی کەسەکە بەھۆی ڕیش، یان جل و بەرگ کورت کردن، گاڵتەی پێ دەکات لە ھەندێک شت توودنی کردووە و ھەندێک شتی تر شلی کردووە، وە دەزانێت ئەمەش دینە، مەبەستی گاڵتە کردن بەدین نییە، بەڵکو مەبەستی گاڵتە کردن بە خودی کەسەکیە لەبەر جل و بەرگ کورت کردن یا ھۆکاری تر .
بەڵام ئەگەر مەبەستی گاڵتە کردن بە دین و بەکەم دانان بێت، ئەوە ھەڵگەڕانەوەیە لەدین). فتاوى الشيخ ابن باز (٢٨/٣٦٥-٣٦٦).
زانایان دەڵێن:
- بانگەوازی کردن بۆ دینی خوا دەبێت بە حیکمەت و ئامۆژگاری باش و بەشێوەی جوان بێت و بە جوانی گفتوگۆی لەگەڵ بکەیت، خوای گەورە دەفەرمووێت: "ادْعُ إِلِى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ" [النحل:125].
- دەبێت بانگخواز ئەوەی بانگەوازی بۆ دینی خوا دەکات شارەزا بێت بە فەرمان و نەھی، ھەیە سوورە لەسەر خێر و چاکە، حەز دەکات سوود بە خەڵک بگەیەنێت بەڵام نەزانینی لەلایە، حەڵاڵ حەڕام دەکات و حەڕام حەڵاڵ دەكات و وا گومان دەبات لەسەر ھیدایەتیشە.
- جنێو دان بە دین و گاڵتە کردن بە شتێک لە قورئان و سونەت، وە گاڵتە کرد بەوانەی دەستیان گرتووە بە قورئان و سونەتەوە جێ بەجێی دەکەن، وەک: ڕیش و حیجاب ئەمە کوفرە، ئەگەر موکەلەف ئەمەی کرد، وە دەبێت ئەم کوفرە بۆی ڕوون بکرێتەوە، ئەگەر ھەر سوور بوو لەسەر کردەوەی خۆی دوای زانست ئەوە کافرە، خوای گەورە دەفەرمووێت: " قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِؤُونَ، لاَ تَعْتَذِرُواْ قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ" [التوبة:65، 66].