پرسیار // دروستە ئاژەڵ لە لای گۆری پیاو چاك تەنھا بۆ خوا سەر ببڕیت ؟ ئایا کامە سەربڕین حەڕامە یان شیرکە ؟
وەلام // زانایان دەلێن نابێت ئاژەل بۆ خوا سەر ببڕیت لە شوێنێک کە بۆ بێجگە لە خوا سەر دەبڕێت ، ئەی چۆن دەبێت بۆ بێجگە لە خوا سەر ببڕیت ؟!
محمدی کوڕی عبدالوھاب لە کتاب التوحید بابەتێکی باس کردووە و سەری بابەتەکە دەلێت : (( لا يذبح لله بمكان يذبح فيه لغير الله)) واته : نابيت ئاژەڵ سەر ببڕیت بۆ خوا له شوێنێک كە خەلکانێک حيوان بۆ بێجگە لە خوا سەر دەبڕن ، وه له نزيك ئەو شوێنەش نابێت بۆ ئەوەی خەلک گومڕا نەبێت ، ئەی چۆن دەبێت ئاژەڵ بۆ غەیری خوا سەر ببڕیت ؟!
زانایان دەلێن جۆرەکانی ئاژەڵ سەربڕین ئەمانەن :
یەکەم // ئەگەر ئاژەڵ سەرببڕی بۆ بێجگە لەخوا بۆ نزیک بوونەوە و بەگەورە دانان ، ئەمەیان شیرکی گەورەیەو لە دین دەردەچێت .
نموونە : ئاژەڵ سەردەبڕێت بۆ فلانە شێخ یان گۆڕ یان فلانە کاربەدەست لە کاتی ھاتنی کاربەدەست لەژێر قاچەکانی سەردەبڕن .
دووەم / ئاژەڵ سەردەبڕێت بۆ بێجگە لەخوا وەک دڵ خۆشی و ڕێز ، ئەمەیان لە دین دەرناچێت بەلکو لە کاروباری ئاساییە ، ھەندێک جار داوا کراوە و ھەندێک جار داوا نەکراوە ، ئەسل وایە ڕێگە پێدراوە .
ابن عثيمين ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ئەگەر کاربەدەستێک بێتە شارێک ، ئاژەلێک بۆی سەرببڕین ، ئەگەر بۆ نزیک بوونەوە و بەگەورە دانان بێت ، ئەمەیان شیرکی گەورەیە و وە حەڕامە لەم ئاژەڵە بخۆیت ، نیشانەی ئەوەی کە شیرکە ئێمە ئاژەلەکە لە ڕووی سەردەبڕین و پاشان وازی لێ دەھێنین ، ئەگەر ئێمە سەر ببڕین وەک ڕێز و میوانداری ، وە دروست بکرێت و بیخۆن ، ئەمەیان لە بابەتی ڕێزگرتنە و شیرک نییە ، ........ )) قول المفید ج١ لاپەڕە ٢٧٥
سێیەم / ئاژەل سەر دەبڕیت بە ناوی خوا بۆ بێجگە لەخوا ، ئەمەیان شیرکە لە عیبادەت ، وە ئەگەر ئاژەڵ سەرببڕت بە ناوی بێجگە لە خوا بۆ بێجگە لەخوا ، ئەمەیان شیرکە لە داوا کردنی یارمەتی لە بێجگە خوا ، وە ھەروەھا شیرکە لە عیبادەتیش ، وە ئەگەر ئاژەل سەر ببڕیت بە ناوی بێجگە لە خوا وە بۆ خوا ، ئەمەیان شیرکە .
صالح ال الشيخ خوا بیپارێزێت دەفەرمووێت : (( چوار حالەتمان ھەیە بۆ ئاژەڵ سەر بڕین :
حالەتی یەکەم : ئاژەڵ سەر دەبڕیت بە ناوی خوا بۆ خوا ، ئەمەیان یەکتاپەرستییە .
حالەتی دووەم : ئاژەڵ سەر دەبڕیت بە ناوی خوا بۆ بێجگە لە خوا ، ئەمەیان شیرکە لە عیبادەت .
حالەتی سێیەم : ئاژەڵ سەر دەبڕیت بە ناوی بێجگە لە خوا بۆ بێجگە لە خوا ، ئەمەیان شیرکە لە داواکردنی یارمەتی لە بێجگە لە خوا ، وە ھەروەھا شیرکە لە عیبادەتیش دا .
حالەتی چوارەم : ئاژەڵ سەر دەبڕێت بە ناوی بێجگە لە خوا وە بۆ خوا ، ئەمەیان شیرکە ...
ابن تیمییە ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : ئەوەی زانراو بێت شیرک لە عیبادەت گەورەترە لە داوای یارمەتی کردن لە بێجگە لە خوا .... )) التمھید لاپەڕە ١٤٠ــ ١٤٣
چوارەم / ئەگەر ئاژەڵ سەر ببڕیت بۆ لادانی نەخۆشی و ڕاکێشانی خۆشی و خێر ، ئەمەیان دروست نییە .
نموونە : خەلکانێک کە تەواو دەبن لە خانوو دروست کردن ئاژەڵ سەر دەبڕن ، ئەم ئاژەل سەر بڕینە دوو ئەگەری ھەیە :
(١) ئەگەر مەبەست پێی دڵ خۆشی بێت لە تەواوبوونی خانوو ئەمەیان دروستە و ھیچی تێدا نییە .
(٢) ئەگەر مەبەست پێی ئەوە بێت جنۆکە داخلی مال نابێت ، یان لە شەڕی جنۆکە سەلامەت دەبن یان ھەر مەبەستێکی تری خراپیان ھەبێت ئەمەیان دروست نییە ، گومانی تێدا نییە صدەقە نەخۆشی و بەلا لادەبات ، بەلام ئەم کردەوەیە لەگەڵ ئەم بیرباوەڕە خراپە داھێنراوە .
پێنجەم / ئاژەڵ سەربڕی بۆ خوا بە مەبەستی شیفاء ، ئەمەیان دروستە چونکە پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( داوو مرضاكم بالصدقة )) واتە : نەخۆشەکانتان چارەسەر بکەن بە خێر کردن ، ئەمەیان ھۆکارە بۆ ھاتنی چارەسەر ، وە صدقە سەر بڕین و خواردن و جل و بەرگ بەخشین و خواردنیش دەگرێتەوە .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ