پسیار // ئەگەر کە سێک بە رۆژوو بێت گومانی هەبێت له دەرچوونی مذی یان منی ئایا رۆژووەکەی دەشکێت ؟
وەلام// زانایان دەلێن دەبێت موسلمان جیاوازی نێوان منی و مذی بزانێت تاکو بۆی ئاسان بێت ، چونکه زۆر خەلک تووشی گومان دەبن لەبەر ئەوەی جیاوازی نێوان منی و مذی نازانن .
جیاوازی نیوان منی و مذی :
(۱) " منی " : ئاوێکی سپی و لینجه ، وە بۆنی نزیکه له بۆنی هەویر .
" مذی " : ئاوێکی بێ رەنگە وەک ئاو ڕوونە و بێ بۆنه .
(۲) " منی " : دەردەچێت به شێوەی فلیچقه و هەست بەخۆشی دەکەیت .
" مذی " : دەردەچێت بێ فلیچقه و هەست به خۆشی ناکەیت .
(۳) " منی " : دوای دەرچوون ھەست به خاوبوونەوە دەکەیت و شەهوەت دادەمرکێتەوه .
" مذی " : دوای دەرچوون هەست بە خاوبوونەوە ناکەیت و شەهوەت دانامرکێتەوه .
ئیمام النووی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( بۆ هەر كەسێک ئەم سێ نیشانانە بەسە بۆ ئەوەی بلێیت مەنی یه ، مه رج نییه هەمووی تێدا کۆببێته و وه ئەگەر هیچی تیدا نەبوو حوکمی بەسەر نادەیت کە منی یه ))
کەسێک به گومانه لەدەرچوونی منی و مذی ئەم دوو حالەتەیە :
حالەتی یەکەم // لە ڕۆژی ڕەمەزان لەخەو هەستاوه به گومانه له دەرچوونی ئاوێک نازانێت منی یه یان مذی یە ، لەم حالەتەدا رۆژووی پووچ نابێتەوه ئەگەر گومانیشی نه بێت ، واتە دڵنیا بێت که مەنی یه .
ابن قدامە ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( هەر کەسێک لەخەودا تووشی لەش گرانی بێت رۆژووەکەی دروسته چونکه به ویستی خۆی نەبووه ، وەک ئەوه وایه شتێک بچێته ناو گەرووی وه لەخەو دابێت ))
ئەگەر بەگومان بوو دوای لەخەو هەستان ئایا ئەم تەڕاتییه منی یه یان مذی یه ، وتەی ڕاست ئەوەیە که ئەسل وایه تووشی لەش گرانی نەبووه ئیلا دلنیا بێت .
حالەتی دووەم // لەكاتی بێجگە لە خەو تووشی ئەم گومانە بوو نازانێت منی یە یان مذی یە لەم حالەتە بە مذی حیساب دەكرێت رۆژووی دروستە .
زانایانی اللجنة الدائمة پرسیاریان لێکرا سەبارەت بە كەسێک شتێکی لێ هاتە خوارەوە دوای ئەوەی یاری لەگەل خێزانی خۆی كردووە و بەڕۆژوو بوو ؟
لە وەلام دا دەلێن : (( ئەگەر رووداوەكە وابێت وەك ئەوەی تۆ باست كرد رۆژوو گرتنەوە لەسەر تۆ نییە و وە كەفارەت دانیشی لەسەر نی یە ، وە رەچاوی مانەوەی ئەسل دەكەیت چونكە ئەسل وایە تووشی لەشگرانی نەبوویت ئیلا دلنیا بێت ، ئەگەر جێگیر بوو ئەو تەڕاتییە منی یە لەسەر تۆ واجبە خۆت بشۆیت و ڕوژوو بگریتەوە بێ ئەوەی كەفارەت بدەی )) فتاوی اللجنة الدائمة ج۱٠ لاپەڕە ۲۷۳
پوختەی وەلامی زانایان :
(۱) ئەگەر دوای لە خەو هەستان لە رۆژی ڕەمەزان بە گومان بوو بێت نازانێ ئەم تەڕاتی یە منی یە یا مذی یە ، لەم حالەتە ئەسل وایە تووشی لەش گرانی نەبووە ئیلا دڵنیا بێت تەنها زەكەر و دوو هیلكەی لەگەلی دەشوات و دەست نوێژی هەلدەگرێت ، خۆ شۆردن واجب نییە لەسەری .
(۲) ئەگەر لە ڕۆژی رەمەزان تووشی لەش گرانی بوو بێت ڕۆژووی ناشكێت .
(۳) لە كاتی بێجگە لە خەو تووشی ئەم گومانە بوو بێت نازانێت منی یە یان مذی یە ، ئەوا بە مذی حیساب دەكرێت .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ