پرسیار // ئایا گاور و جوولەکە برای موسلمانان ؟ ئایا دەتوانی بلێیت : کافرەکان برای موسلمانانن ؟
وەلام // زانایان دەلێن برایەتی لە نێوان مرۆڤەکان دوو جۆرە :
جۆری یەکەم // برایەتی ڕاستەقینە کە پشتگیری دەکەیت و خۆشت دەوێت و سەری دەخەیت ، کە ئەمە برایەتی ئیمان و دینە ، ئەمەیان دروست نییە ئیلا لەنێوان موسلمان بۆ موسلمان نەبێت ، بەلگە :
خوای گەورە دەفەرمووێت : (( إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ) الحجرات/١٠ .
پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ )) .أخرجه البخاري (2442) ومسلم (2580) .
محمد الأمین الشنقطی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ئەو برایەتییەی خوای گەورە لەم ئایەتە جێگیری کردووە بۆ ئیمانداران ھەندێکیان بۆ ھەندێکیان برایەتی دینە نەک نەسەب . )) "أضواء البيان " (7/417) .
زانایانی اللجنە الدائمە دەلێن : (( حەڕامە مەسیحیەکان بکەیتە برا ، خوای گەورە دەفەرمووێت : " يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ " ، خوای گەورە دەفەرمووێت : " إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ " برایەتی ڕاستەقینەی حصر کردووە لە نێوان موسلمانان ، وە فەرموودە جێگیر بووە پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : " المسلم أخو المسلم ، لا يظلمه ولا يخذله ، ولا يكذبه ، ولا يحقره " )) "فتاوى اللجنة الدائمة " (2/70) .
جۆری دووەم // برایەتی لە نەسەب یان عەشیرەت یان لە جنسی خۆی ئەگەر چی لە نەسەب دووریش بێت لە نێوان موسلمان و کافر دروستە ، بەلگە :
خوای گەورە دەفەرمووێت : (( وَإِلَى عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ )) الأعراف/65 .
قرطبی ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ابن عباس دەلێت : واتە کوڕ لە باوکیان ، وتراوە : برایان لە قەبیلە ، وتراوە : مرۆڤێک لە نەوەی باوکە ئادەم . )) الجامع لأحکام القران ج٧ لاپەڕە٢٣٥ .
بەلام زانایان دەلێن بەکارھێنانی وشەی برا لە نێوان موسلمان و کافر وەک نەسەب یان قەبیلە یان یەک شار یان یەک جنس ، ئەگەر سەر بکێشیت بۆ خۆش ویستنیان و لاواز بوونی بەری بوون لە کافرەکان ، ئەمەیان دروست نییە .
کەواتە ئەسڵ لە برایەتی برایەتی ئیمانی و دینە ، کافر برای موسلمان نییە ، بەلام برایەتی نەسەب و یەک شار و یەک قەبیلە و یەک جنس ، ئەمەیان دروستە لە نێوان کافر و موسلمان ئەگەر برآء لاواز نەکات و ولاء زیاد نەکات بۆ کافرەکان .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ