پرسیار // ئایا مالی ئافرەت تا چەند دەتوانن ڕێگری لەوە بکەن کە نابێت پیاو ژن بەسەر کچەکەیان بھێنێت ؟
وەلام // فرەژنی بۆ کەسێک توانای ھەبێت و دادپەروەر بێت دینی خوای گەورەیە و ئایەت دابەزیووە بۆ ڕێگە پێدانی و ھەروەھا پێغەمبەریش سەلامی خوای لێ بێت ، کەس بۆی نییە دژایەتی ئەم دینە بکات یان ببێتە ڕێگر یان لەسەر کەسێک گرانی بکات .
بەداخەوە ھەندێک پیاوی موسلمان ھەن بەجۆرێک پێیان ناخۆشە و دژایەتی ئەم فرە ژنییە دەکەن مرۆڤ تووشی گومان دەبێت ئەمە پیاوە یان ئافرەتە ؟! ئەگەری ئەوەی ھەیە ئەم جۆرە پیاوانە کەم ئەندام بن یان نەخۆش بن و پێویستییان بە چارەسەر ھەبێت بۆ شەھوەت ، چونکە سروشتی پیاو وایە حەز دەکات زیاتر لە یەک ژن بھێنێت بەلام سروشتی ئافرەت وایە حەز دەکات ژنی بەسەر نەھێت و پێی خۆش نییە .
بەداخەوە چەندین موسلمان سەرسامن بە ڕۆژئاوا دژایەتی فرەژنی دەکەن کەچی دینی گاور و جوولەکە و دینەکانی پێشتریش فرەژنی ھەبووە و وە سنوریش دانەنرابوو ، بەلام ئیسلام ھات مەرجی بۆ فرەژنی دانا و وە سنوری دانا کە نابێت زیاتر لە چوار ژن بھێنی .
ئافرەت فرەژنی پێی خۆش نییە دوو ئەگەری ھەیە :
(١) سروشتی ئافرەت وایە حەز ناکات ژنی تری بەسەر بێت ، وە تەسەلیمە بۆ وتەی خوای گەورە ئەمەیان تاوانبار نابێت بەلام واجبە تەسلیم بێت و ڕێگری پیاوی نەکات .
(٢) ئەگەر فرەژنی پێی خۆش نەبێت وەک ئەوە کە خوای گەورە ڕێگەی پێدراوە و ئایەت دابەزیووە ، ئەوا کوفرە پەنا بەخوا لە دین دەردەچێت .
ھەر کەسێک ڕقی لە دینی خوا ببێتەوە و دژایەتی فرەژنی بکات جا چ پیاو بێت یان ئافرەت ئەوا کافرە ئەگەر بە ئەندازەی چیای ئوحدیش زێڕ و زیو ببەخشێت ھیچی لێی وەرناگیرێت .
موسلمانان ژمارەیان زۆرە بەلام موسلمانی تێگەیشتوو و پێگەیشتوو و بیرو باوەڕ پاک و چاک کەمن ، خەلکێکی زۆر لە ڕووکەش دا دەبینی بە تەقوایە و باشە بەلام کە لێی نزیک دەبیتەوە و تێکەڵی دەبی و ئینجا بە دیار دەکەوێت کە چەند سەدە ئەم کەسە لە پاشە و دیندارییەکەی بەس ڕووکەشە پەنا بەخوا ، زۆر سەیرە فرەژنی لە کۆنەوە لە ئایینەکانی تریشەوە ھەبووە و ھەتا ھاتنی ئیسلام ، وە ئیسلام ھات سنوری دانا و مەرجی دانا بۆ فرەژنی لەگەڵ ئەوەش دژایەتی فرەژنی دەکات .
دایک و باوکی کچ بۆیان نییە ڕێگری فرەژنی بکەن بەسەر کچەکەیانەوە ، واجبە لەسەریان تەسلیم بن بۆ دینی خوا و سونەتی پیغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت ، کەمترین شت ئەوەیە کە تووشی تاوانێکی گەورە بووینە و حالەت ھەیە دەگاتە کوفر پەنا بەخوا .
بەلام ئەگەر تەسلیم بن بۆ فرەژنی و دڵیان بە دینی خوا خۆش بێت بەلام ڕێگری فرەژنی بکەن چونکە ئەم پیاوە ئەھلی ئەوە نییە ژنی تر بھێنێت و دادپەروەری ناکات و خێزانی تێک دەچێت ئەم حالەتە جیاوازە ، نابێت پیاو ژنێک بھێنێت ئەگەر ئەگەری تێک چوونی مال و خێزانی یەکەمی ھەبێت کە زۆر لەوانەی ژنی تر دەھێنن ئەھل نین و کەسی خراپن لەبەر خراپی مامەلەی لەگەڵ ژنی یەکەم و بێزار بوون لێی ژنی دووەم دەھێنن ، دوای خراپ مامەلە کردن لەگەڵ ژنی یەکەم زیاتر دەبێت و کێشەکان گەورەتر دەبن
.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ