پرسیار // ئایا واجبە گوێڕایەلی ئەو حاکمە بکەیت کە کردەوە بە قورئان و سونەت ناکات ؟
وەڵام // زانایان دەڵێن واجبە گوێڕایەلی حاکمی موسلمان بکەیت ھەتا تووشی کوفرێکی ڕوون و ئاشکرا نەبووە .
ابن عثیمین ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ئەو حاکمەی حوکم بە قورئان و سونەت ناکات واجبە گوێڕایەلی بکەیت ، بێجگە لە سەرپێچی خوا و پێغەمبەر ، نابێت دژایەتی بکەیت لەبەر ئەمە ، بەڵکو نابێت ئیلا ئەگەر بگاتە ڕادەی کوفر ئەو کات دەبێت لابدرێت ، گوێڕایەلی واجب نییە لەسەر موسلمانان .
حوکم کردن بە بێجگە لە قورئان سونەت دەگاتە کوفر بە دوو مەرج :
یەکەم : دەبێت شارەزا بێت بە حوکمی خوا و پێغەمبەر ، ئەگەر نەزان بێت کافر نابێت بە سەرپێچی کردن .
دووەم : دەبێت ئەوەی حوکم بە بێجگە لە قورئان دەکات باوەڕی وابێت حوکمی خوا بۆ ئێستا گونجاو نییە ، یان حوکمی بێجگە لە قورئان باشترە ، وە سوودی زیاترە بۆ مرۆڤ ، بەم دوو مەرج حوکم کرد بە بێجگە لە قورئان دەبێتە کوفر و لەدین دەردەچێت ، لەبەر وتەی خوای گەورە : (( وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُوْلَئِكَ هُمْ الْكَافِرُونَ )) ویلایەتی حاکم بەتال دەبێت ، ئەو مافی گوێڕایەلی کردنی خەلکی بۆی نییە " واتە واجب نییە خەلک گوێڕایەلی بکات " ، واجبە دژایەتی بکرێت و دوور بخرێتەوە لە حوکم .
بەڵام ئەگەر حوکم بە بێجگە لە قورئان بکات ، وە باوەڕی وابێت حوکم کردن بە قورئان واجبە ، وە حوکمی خوای گەورە باشترە بۆ بەندەکان ، بەڵام سەرپێچی دەکات لەبەر شوێن کەوتنی نەفس یان ویستی زولم کردنی ھەبێت لە حوکم بەسەر دراوێک ، ئەمەیان کافر نییە ، بەڵکو فاسقە یان ستەمکارە ، وه ویلایەتییەکەی ماوە ، وە گوێڕایەلی کردنی بۆ بێجگە لە سەرپێچی خوا و پێغەمبەر واجبە ، نابێت دژایەتی بکەیت و بەھێز لایبدەیت لەسەر حوکم ، وە نابێت لەسەری دەربچیت ، چونکە پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت نەھی کردووە لە دەرچوون لەسەر حاکم ئیلا ئەگەر کوفرێکی ڕوون و ئاشکرای ھەبێت و بەڵگەت ھەبێت . )) "مجموع فتاوى ابن عثيمين" (2/118) .
ابن باز ڕەحمەتی خوای لێ بێت دەفەرمووێت : (( ئەگەر موسلمانان کوفرێکی ڕوو و ئاشکرایان بینی دروستە دەربچن لەسەر ئیمام ، بۆ ئەوەی لایبدەن لەسەر حوکم ئەگەر توانایان ھەبێت ، بەڵام ئەگەر توانایان نەبێت نابێت دەربچن ، یان ئەگەر دەرچوون لەسەر حاکم ھۆکار بێت بۆ شەڕێکی گەورەتر و زیانی گەورەتر ، لەم کاتە بۆیان نییە دەربچن بۆ سەر حاکمی کافر وەک ڕەچاو کردنی مصلەحەتی گشتی . )) الفتاوی ج٩ لاپەڕە ٢٠٣
بەداخەوە ئێمە لەسەردەمێک دەژین مەڵا و بانگخواز گوێڕایەلی زانایان ناکەن و ئومەتیان تووشی دڵەڕاوکێ کردووە و ھەر دەستەیەک بەجۆرێک تەفسیر بۆ قورئان و سونەت دەکات ، خەلک کافر دەکەن و زۆرینەی وشەکانیان ئەوەیە فلانە کەس کافرە یان ھەڵگەڕاوەتەوە لە دین یان ئاسایش ھەموویان کافرن یان پیشمەرگەر ھەمووی کافرن یان فەرمانبەری حکومەت ھەمووی کافرن ، ئەم بیروباوەڕە پووچانە بێجگە لەوەی ھەندێک خەلک گومڕا کردووە ، زیانێکی گەورەشی بە دین گەیاندووە .
ئەمانە کەسانێکن ڕەحم لەدڵیان زۆر کەمە ، ھیوایەتیان موسلمان کافر کردنە و بەڵکو دڵیان بە کافر کردن و مردنی خەلک لەسەر کوفر خۆش دەبێت ، پێچەوانەی بانگەوازی پێغەمبەر سەلامی خوای لێ بێت ڕەحمەت بووە بۆ ئومەت و بۆ کافریش ، خەریک بوو نەفسی خۆی تیا ببات لەبەر خەم خواردن لەسەر ئەوەی خەلک ئیمان ناھێنێت ، بەردەوام دوعای بۆ کافر کردووە و حەزی نەکردووە خەلک لەسەر کوفر بمرێت ، ڕاستە دوعاشی لە کافر کردووە بەڵام بەشێوەیەکی گشتی ڕەحمەت بووە بۆ تێکڕای خەلک ، ھەروەک خوای گەورە ئاماژەی بۆ ئەمە کردووە .
ئەمانە کەسانێکن مناڵی موسلمان یان ھەرزەکارانی موسلمانان ھان دەدەن بۆ جیھاد کردن دژی موسلمان ، خۆیان فەتوا دەدەن بۆ ھەرزەکاران کەچی بەژدار نابن لەگەڵیان لەو جیھادەی کە خۆیان ناویان ناوە بە جیھاد .
موسلمان دەبێت ژیر بێت و پەلە نەکات و بەردەوامیش داوای ھیدایەت لەخوا بکات بەتایبەتی لەم سەردەمە ، وە دین لە زانایان وەربگرێت نەک ئەم جۆرە کەسانە ، بەتایبەتی بابەتی کوفر و جیھاد ، چونکە خوێن ڕشتنی تێدایە و بابەتێکی زۆر زۆر ھەستیار و گەورەیە .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Www.ferdaws.net